 | google certified |
Zoeken
Home
Vorige pagina
Je bent op:
Voeding
 | Vegan keurmerken voor jouw plantaardige boodschappen |
Tips om snel een etiket lezen doe je zo!
Hoe makkelijk zou het zijn als je door het zien van een vegan keurmerk in een oogopslag kon zien of je favoriete product plantaardig en dierproefvrij is? Voor steeds meer producten is er een plantaardige variant op de markt. Van vleesvervangers tot schoonmaakmiddelen en van koekjes tot make-up, er komen steeds meer diervriendelijke opties bij. Toch moet je goed de ingrediënten blijven doorlezen om te kijken of een product ook echt veganistisch en dierproefvrij is. En dat is niet altijd even makkelijk te zien. Gelukkig zijn er een aantal keurmerken die je hierbij kunnen helpen en waardoor je in een oogopslag kunt zien of je het product in je winkelmandje kunt leggen.
De belangrijkste keurmerken staan op een rijtje
Vegan Label
 | De Europese Vegetarische Unie heeft dit keurmerk uitgebracht. Het keurmerk wordt toegekend aan vegetarische producten. Wanneer het product tevens vegan is, krijg het de toevoeging Vegan zoals op de foto te zien is. Om het keurmerk te mogen gebruiken moeten fabrikanten alle ingrediënten ter controle voorleggen aan de Vegetarische Unie en ze op de hoogte stellen als ingrediënten worden veranderd. Daarnaast moet er toegang tot hun fabriek worden gegeven voor een controles. |
- Wereldwijd zijn er momenteel meer dan 30.000 producten van meer dan 2.000 partners die het V-Label dragen. Het vegan keurmerk is in maar liefst 50 verschillende landen geregistreerd. En dit aantal blijft groeien!
Vegan Society
 | Dit keurmerk met een zonnebloem als logo wordt uitgegeven door The Vegan Society. |
Wanneer een producent het keurmerk op een (nieuw) product wilt moet het aan de volgende regels voldoen:
- Er mogen geen dierlijke ingrediënten worden gebruikt.
- De producten en het productieproces moet helemaal proefdiervrij zijn.
- De producten moeten vrij zijn van Genetisch Gemodificeerde Organismen.
Verder vindt de organisatie het belangrijk dat vegan producten en maaltijden gescheiden moeten worden gehouden van dierlijke producten. Zo moeten oppervlakken en keukengerei grondig gereinigd worden. De vertegenwoordiger van het keurmerk in Nederland is de Nederlandse Vereniging voor Veganisme. Zij helpen en begeleiden producenten bij het aanvragen van het keurmerk.
Vegan Friendly
 | Ook voor restaurants en winkels bestaat er een vegan keurmerk. Wanneer je opzoek bent naar restaurants of winkels met een plantaardige opties, kan het Vegan Friendly logo je daarbij helpen. Het wordt gebruikt door eetgelegenheden, (web)winkels en andere initiatieven met een compleet of gedeeltelijk plantaardig aanbod. Je herkent een vegan friendly restaurant aan de raamsticker op de deur. Al hoewel daar geen eenheid in is, omdat ieder zijn eigen logo gebruik. |
Als consument sta je voor nog veel meer keuzes tijdens het boodschappen doen. Zo zijn er keurmerken voor duurzaamheid, gezondheid of op basis van herkomst en kwaliteit.
Duurzame voeding keurmerken
- Het aanbod aan duurzame voeding neemt toe in de schappen. We willen als consument bewuster met voeding bezig zijn en weten wat we eten.
- Er is volop keuze in duurzamer eten. Er zijn allerlei keurmerken verschenen die je erbij helpen om duurzaam te eten.
- Je eet al plantaardig, dus aan een Beter Leven keurmerk of MSC/ASC keurmerk voor duurzame visvangst, heb je geen boodschap.
- De keurmerken waar je als veganist wel op kunt letten zijn het Biologische- en Fairtrade keurmerk.
Biologisch en Fairtrade
Biologisch richt zich speciaal op zaken als de gezondheid van bodem en planten. Dit keurmerk maakt duidelijk dat het product voldoet aan de EU-regels voor biologische landbouw. Het is dus duidelijk waar de ingrediënten precies vandaan komen en er zijn geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Bij Fairtrade ligt de focus op het verbeteren van handelsvoorwaarden voor kleine boeren en boerinnen in ontwikkelingslanden zodat zij kunnen investeren in hun toekomst.
Voorbeelden van deze keurmerken zijn:
Fairtrade Max Havelaar
 | Fairtrade Max Havelaar is een keurmerk voor eerlijke handel. Het keurmerk is te vinden op producten als koffie, thee, chocolade, fruit en dranken. Het Fairtrade Max Havelaar keurmerk scoort hoog op controle, transparantie en duurzaamheid. Fairtrade 'eerlijke' producten staan meestal in een hoekje in de supermarkt of natuurwinkel. Het zou eigenlijk andersom moeten zijn, omdat fairtrade vanzelfsprekend is en de hele winkel vult en er dan een klein hoekje overblijft, waar handel ligt voor de 'oneerlijke' producten.
Op 11 mei is het World Fairtrade Dag. Een dag waarop we worden uitgenodigd om bewust na te denken bij wat we kopen. De wereldwinkels, Fairtrade Original en Max Havelaar laten zien hoe belangrijk eerlijke handel is en hoeveel mooie en lekkere fairtrade producten er verkrijgbaar zijn. |
Rainforest Alliance
 | Het Rainforest Alliance keurmerk vertelt je iets over de arbeidsomstandigheden, het milieu en natuurbehoud van producten uit regenwoudgebieden. De milieuorganisatie Rainforest Alliance komt uit de Verenigde Staten en beschermd ecosystemen en daarmee ook de mensen en dieren die daar leven. Belangrijkste criteria voor het keurmerk zijn de bescherming van regenwouden en het welzijn van arbeiders. Het Rainforest Alliance keurmerk is voornamelijk te vinden op producten als chocolade, koffie en thee. Maar ook op bananen en andere tropische vruchten. |
SPO Certified Sustainable Palm Oil
 | Het RSPO-keurmerk geeft aan dat minimaal 95% van de palmolie in een product duurzaam is geproduceerd. De organisatie achter het keurmerk spant zich in om de palmolieteelt wereldwijd duurzamer te maken. Bedrijven en milieuorganisaties, als Oxfam Novib en WNF zijn bij de controle van het keurmerk betrokken. |
Hopelijk is jouw volgende supermarkt bezoek net een stukje makkelijker geworden met deze tips over vegan keurmerken!
Nederland lanceert voedselkeuze-logo Nutri-Score
De Nederlandse overheid voert vanaf 1 januari 2024 de Nutri-Score in als het officiële voedselkeuze-logo van Nederland. Het logo werkt met een stoplichtsysteem van vijf niveaus met bijbehorende letters, die de consument snel inzicht geven in welk product in een bepaalde categorie de betere keuze is. Daarna komt de overheid vanaf april met een uitgebreide publiekscampagne onder de naam: ‘Zo gebruik je de Nutri-Score’ om de consument op weg te helpen.
- De Nutri-Score beoordeelt de samenstelling van voedingsmiddelen op basis van negatieve en positieve componenten zoals energie, suiker, verzadigd vet, zout, groente, fruit, noten, peulvruchten, vezels en eiwit. De tool kent punten toe op basis van vastgestelde grenswaarden en trekt daar eventuele negatieve punten van af, wat resulteert in een totaalscore van A tot E. De Nutri-Score dient als aanvulling op de Schijf van Vijf, maar wijkt daar ook in sommige gevallen vanaf: de Nutri-Score kijkt niet naar het gehele voedingsmiddel maar focust zich op de ingrediënten in het product. Hiermee kan de Nutri-Score een extra handvat bieden om een keuze te maken uit producten die niet binnen de Schijf van Vijf vallen.
- Bedrijven mogen zelf kiezen of ze het logo op hun producten willen zetten en zijn dat dus niet verplicht. Als een merk besluit het logo te gebruiken, moet het wel op àlle producten van het bedrijf staan. Bedrijven die meededen aan de pilots krijgen tot 1 juli 2024 de tijd om hun producten aan te passen aan het herziene algoritme. Producenten uit landen die de Nutri-Score met het oude algoritme al gebruiken, hebben tot eind 2025 de tijd om dit te doen.
Hoe herken je ingrediënten van dierlijke oorsprong?
Als veganist sta je vast regelmatig de ingrediëntenlijst van producten te lezen in de supermarkt. De veel voorkomende ingrediënten zijn wel duidelijk, maar van sommige ingrediënten is het lang niet altijd duidelijk of ze van dierlijke herkomst zijn.
- De E-nummers kunnen vaak een groot vraagteken oproepen.
Aanvullende site
Kennis Goed geweten |
- De grondstoffen waarmee het product is gemaakt staan bij het kopje ingrediënten. De lijst met ingrediënten op het etiket staat altijd op volgorde. Fabrikanten zijn verplicht het meest gebruikte ingrediënt als eerste te noemen op de verpakking, het minst gebruikte is de hekkensluiter. Zo is het meest gebruikte ingrediënt voor broodbeleg vaak suiker, kijk maar eens op je pot chocopasta, jam of hagelslag. Zie je suiker als eerste op de verpakking van een pak tomatensoep staan? Dan bestaat de soep dus voornamelijk uit suiker. Trek dan je twijfel over hoe puur en gezond de tomatensoep in het pak zit.
Lengte ingrediëntenlijst
- Hoe langer de ingrediëntenlijst, hoe meer kans op verborgen suikers of extra vetten in het product. Over het algemeen zijn producten met één of enkele ingrediënten de beste keuze.
Vergelijk producten
- Een bewuste keuze kun je alleen maken door producten te vergelijken. Pak twee vergelijkbare producten uit het schap, draai de verpakking om en bekijk de voedingswaardetabel. Check bijvoorbeeld hoeveel calorieën en vezels in het product zitten en vergelijk de hoeveelheden met elkaar.
Check per 100 gram
- Je kunt producten het beste vergelijken per 100 gram en niet per portie. Fabrikanten bepalen namelijk zelf wat een portie is. Bij de ene fabrikant is een portie 30 gram en de andere rekent 45 gram voor 1 portie.
Calorieën onder de loep
- Bevat het product per 100 gram meer dan 225 kilocalorieën (kcal), dan is het product calorierijk. Voedingsmiddelen met minder dan 100 kcal per 100 gram zijn caloriearm.
- Een eetpatroon met veel calorierijke producten kan zorgen dat je makkelijker aankomt. Het behouden van een gezond gewicht is een belangrijke stap om de kans op kanker te verkleinen.
'Verdachte' E-nummers
Sommige mensen vermijden E-nummers liever. Fabrikanten weten dat en vermelden daarom soms niet het E-nummer van bepaalde stoffen op het etiket maar hun volledige naam. De onderstaande hulpstoffen kunnen van dierlijke oorsprong zijn. E120 en E904 zijn altijd van dieren gemaakt, van de andere E-nummers kun je dat niet achterhalen.
Is melkzuur ook dierlijk?
Een bekend additief is melkzuur, ook wel E-nummer E270. Ondanks dat het als een dierlijk ingrediënt klinkt, gewoon plantaardig is.
Plantaardig of dierlijk?
Veel E-nummers zijn altijd plantaardig, maar er is ook een aantal dierlijke E-nummers.
- E120 (karmijnzuur) bijvoorbeeld, is een rode kleurstof gemaakt van luizen en
- E542 is beendermeel.
Ze staan wel op de verpakking, maar om ze in de winkel te herkennen, moet je een flinke lijst uit je hoofd leren.
- Gelukkig heeft de Nederlandse Vereniging voor Veganisme een heel handig overzicht gemaakt van alle dierlijke E-nummers. Alle overige E-nummers die niet in dit overzicht staan, zijn dus gewoon vegan. Als je die op een plantaardig product ziet staan, kan je dat met een gerust hart eten.
Let er in de supermarkt ook op dat fabrikanten mogen kiezen of ze de naam of het E-nummer mogen vermelden. Scan de ingrediëntenlijst dus niet alleen op E-nummers, maar lees echt goed welke stoffen erin zitten.
Wat zijn E-nummers precies?
E-nummers zijn door de European Food Safety Authority (EFSA) goedgekeurde additieven die door voedingsproducenten worden gebruikt om hun producten een bepaalde structuur, kleur, geur, smaak of langere houdbaarheid te geven.
- De EFSA stelt vast of een additief (E-nummer) in de Europese Unie gebruikt mag worden in voedsel. Additieven moeten eerst uitgebreid worden getest op veiligheid. EFSA bestudeert wetenschappelijke studies, beoordeelt mogelijke toepassingen en bepaalt vervolgens of het additief wordt toegestaan. Zo ja, dan stelt ze de maximale dosis vast. E-nummers prijkten al steeds minder op de ingrediëntenlijsten van voedingsmiddelen, maar ze gaan er meer en meer uit verdwijnen. Tenminste, als de trend doorzet. Waarom kiezen fabrikanten daarvoor? Zijn E-nummers zo gevaarlijk?
E-nummers: gevaarlijk of niet?
De EFSA kan helaas niet 100% garanderen dat een E-nummer veilig is. Vaak duiken na verloop van tijd nieuwe studies op die aanleiding zijn voor een ander oordeel.
- Van elk product lijkt het wel alsof je kunt kiezen uit minstens 10 soorten. De voedingsindustrie maakt slim gebruik van verschillende manieren om een product aan te bieden. En dan al die kreten die ze erop vermelden. Is het nu wel gezond, vetarm en suikervrij of zit er toch een addertje onder het gras. Geen nood. Hieronder laten we stap voor stap zien hoe je de supermarkt kunt overleven.
E is Goedgekeurd
- Alleen door de Europese Unie goedgekeurde stoffen mogen toegevoegd worden aan ons eten, daar komt de E (van Europa) vandaan. Om het een beetje overzichtelijk te houden, er zijn echt honderden stofjes, hebben ze allemaal een nummer gekregen. Zo hebben alle kleurstoffen een E-nummer tussen de 100 en 180 en alle smaakversterkers een nummer tussen de 620 en 650.
- Producenten voegen ze toe aan etenswaren en dranken om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat ze glanzen, niet klonteren, een bepaalde kleur krijgen, zoeter smaken of langer houdbaar blijven. Maar ook aan zuurteregelaars, smaakversterkers, emulgatoren, conserveer- en glansmiddelen. Deze hulpstoffen worden vaak in een fabriek geproduceerd, maar ze kunnen ook gemaakt worden van natuurlijke bronnen, zoals planten en dieren.
- Een stof krijgt pas zo'n E-nummer als is vastgesteld dat deze geen bijwerkingen heeft en dat het gebruik geen risico met zich meebrengt. E-nummers zijn misschien wel de best wetenschappelijk onderzochte stoffen in onze voeding. Het E-nummer zou dus moeten functioneren als een geruststelling.
Van E naar chemische naam
- Het tegendeel is echter gebeurd. Een E-nummer is in de volksmond veel meer een waarschuwing geworden dat er met het product geknutseld is. En dat is wel wat overdreven, want heel veel stoffen die als E-nummer gebruikt worden, gebruik je zelf ook in de keuken. Denk aan citroensap dat je over een geschilde appel of een witlofsalade druppelt om bruinkleuren tegen te gaan. Of mosterd waarmee je een dressing bindt. Dat soort nuttige toepassingen zijn prima.
- Hoewel E-nummers over het algemeen een vrij negatieve reputatie hebben, hebben ze veelal een belangrijke en nuttige functie. Zonder E-nummers zouden veel voedingsmiddelen vele malen sneller bederven.
- De lijst met E-nummers is erg lang en de betreffende nummers hebben wonderlijke, chemische namen. Stuk voor stuk zijn het namen voor hulpstoffen die aan je eten of drinken kunnen worden toegevoegd.
Staan er ingrediënten op een product, die je niet kunt uitspreken! Neem dan liever een appel.
Heel veel soorten E-nummers en schuilnamen
Dat toevoegen gebeurt niet zonder reden. Er zijn zelfs veel verschillende redenen om deze stoffen toe te voegen. Zo kan de producent een product meer kleur willen geven. Dat kan door toevoeging van een kleurstof (E-nummer 100-180). Een andere reden kan zijn dat de producent wil dat zijn product langer bewaard kan worden. Om bederf door bijvoorbeeld schimmels en bacteriën tegen te gaan, kan er dan een conserveermiddel (E200-252) worden toegevoegd.
Toegevoegd kunnen worden:
- Voedingszuren (E260-297, E322-385) om een product minder zuur te maken.
- Antioxidanten (E300-321) om de houdbaarheid te verlengen.
- Emulgatoren, stabilisatoren, verdikkings- en geleermiddelen (E400-495) om de textuur van een product te veranderen. Dus hoe een product voelt.
- Zuurteregelaars, antiklontermiddelen en rijsmiddelen (E500-586) om producten minder zuur te maken, minder te laten klonteren of sneller te laten rijzen.
- Smaakversterkers (E600-650) om de natuurlijke smaak te versterken.
- Glansmiddelen, antischuimmiddelen (E900-914).
- Meelverbeteraars (E920-928).
- Verpakkingsgassen (E938-948).
- Zoetstoffen (E950-968, E420-421).
Check E-nummer checklist hieronder om te zien of je dit product wel wilt kopen.
- Aspartaam (E951) - zeer gevaarlijk
- Glucose-Fructosesiroop - te veel is ongezond
- Monosodium Glutamaat (MSG/E621) - zeer gevaarlijk
- Transvetten (geharde of gehydrogeneerd plantaardig vet) - ongezond
- Witte kleurstof titaniumdioxide (E171) - mogelijk kankerverwekkend bij inademing
- Natriumsulfiet (E221) - zeer gevaarlijk
- Natriumnitraat (E251) - zeer gevaarlijk
- BHA en BHT (E320) - zeer gevaarlijk
- Zwaveldioxide (E220) - zeer gevaarlijk
- Kaliumbromaat
- Azo kleurstoffen
De 10 meest onschuldige toevoegingen:
- 100 (Curcumine) - Veilig
- 162 (Bietenrood) - Veilig
- 163 (Anthocyaninen) - Veilig
- E306 (Tocoferol) - Veilig
- E440a (Pectinen) - Veilig
- E558 (Bentoniet) - Veilig
- E938 (Argon) - Veilig
- 939 (Helium)- Veilig
- 941 (Stikstof) - Veilig
- 949 (Waterstof) - Veilig
Checklist schuilnamen voor suiker
Etiketten weten suiker vaak goed te verstoppen. Maar kom je één van de volgende schuilnamen tegen, dan weet je dat je het met de schuilnaam te maken hebt.
- Sucrose, Maltose, Dextrose, Lactose, Galactose, Fructose, Glucose-fructose, Sacharose, Mout melasse, Malt, Kandi, Muscovad, Panoch, Panela, Treacle
Het meest beruchte E-nummer-E621.
- E621 heeft een bijzonder werking: het versterkt de smaak van een product. Dat maakt het voor de voedingsindustrie een handig hulpmiddel en het wordt dan ook veel gebruikt. Er is maar een heel klein beetje van nodig om een product een smaakboost te geven. Je treft het daarom volop aan in soepen, sauzen, bouillon en hartige snacks. E621 heeft een heleboel verschillende namen: ve-tsin, MSG, mononatriumglutamaat en gistextract. En onder al die namen kan je het ook op de verpakkingen terugvinden.
Umami
De werkzame stof, dat wat echt voor de smaakversterking zorgt, is het glutamaat. Glutamaat is een aminozuur, dus een bouwsteen van eiwitten. Het zorgt voor een vol en rond mondgevoel, glutamaat maakt het lekker. De smaak staat ook wel bekend als umami, de vijfde smaak naast zoet, zout, zuur en bitter.
Veel producten bevatten van nature glutamaat en dus een umamismaak: tomatenpuree, Goudse kaas, Parmezaanse kaas, gedroogde ham, gedroogde paddenstoelen, roquefort. Van alle glutamaat die je op een dag binnenkrijgt komt ongeveer 90 procent uit dit soort natuurlijke producten, slechts 10 procent is door fabrikanten toegevoegde smaakversterker.
Chinees-restaurant-syndroom
Glutamaat is een van de aminozuren die je lichaam zelf kan maken. De synthetische glutamaat, die uit de industriekeuken, wordt als veilig beschouwd, anders had het ook geen E-nummer gekregen. Maar glutamaat wordt wel al heel lang verdacht de oorzaak te zijn van het 'Chinees-restaurant-syndroom'. Al in 1968 schreef een onderzoeker in het British Medical Journal een aanklacht over E621. Hij kreeg altijd hoofdpijn na Chinees eten en weet dit aan het gulle gebruik van ve-tsin in de Chinese keuken. Daarna volgden meer beschuldigingen, zoals migraine, pijn op de borst en zelfs te veel eten omdat E621 het eten té lekker zou maken. Wetenschappelijk bewezen is het allemaal niet. In 2016 verscheen er in een wetenschappelijk tijdschrift voor hoofdpijn en pijn een artikel waarin heel veel onderzoeken naar de relatie tussen E621 en hoofdpijn op een rij zijn gezet. Ook daaruit komt geen duidelijke relatie is tussen glutamaat en hoofdpijn naar voren.
Vermijden
Toch kun je goede redenen hebben om E621 te willen vermijden. Bijvoorbeeld omdat je wilt dat producten van zichzelf smaak hebben en dat je geen zin hebt in kunstmatig opgepepte producten met een smaakversterker. De beste tip is dan: koop zo veel mogelijk producten zonder etiketten. Want in onverpakt en pure voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, peulvruchten, boerenkaas, vis en noten komen nu eenmaal geen toegevoegde smaakversterkers voor.
Bron:
- VoedingNu.nl 2023
- Proveg.nl 2023
- ABCgezondheid.nl 2021
- WereldkankerOnderzoekFonds.nl 2020