 | google certified |
Zoeken
Home
Vorige pagina
Je bent op:
Wist je dat
 | Ons Voedselsysteem is bepalend voor de toekomst! |
Gezond en duurzaam voedselsysteem!
Lange termijn oplossing: verandering van het voedselsysteem
- We moeten ons voedselsysteem omgooien. Een verschuiving in de manier waarop we ons eten produceren en consumeren kan enorm veel positieve invloed hebben op klimaatverandering, kwetsbare natuur en de voedselzekerheid. Het terugbrengen van de broeikasuitstoot van de veehouderij is één van de meest effectieve manieren om de internationale klimaatdoelen te bereiken. Dit kan gedaan worden door de hoeveelheid vee te verminderen, evenals de consumptie van vlees, zuivel en eieren.
- De situatie wordt nog complexer gemaakt door een overvloed aan, vaak tegenstrijdige, informatie over het klimaat. Tijd en zorgvuldige overwegingen zijn dan ook nodig om een weloverwogen en geïnformeerd beeld te vormen. Hierdoor is het belangrijk dat alle feiten, correlaties en implicaties op een holistische manier worden bekeken.
ProVeg beoordeelt de huidige situatie dan ook voorzichtig:
- Zij analyseren nieuwe data vanuit alle relevante sectoren om tot oplossingen te komen.
- Zij zijn ons bewust van de gevoeligheid van dit onderwerp en de enorme spanning die de huidige situatie met zich meebrengt.
- Zij zijn bezig met het bouwen aan een duurzame, systemische langetermijnoplossing.
- Zij onderzoeken de meest effectieve en veelbelovende manieren om bewustzijn te creëren over de connectie tussen de ouderwetse voedselindustrie en de huidige crisis.
- Zij zijn bezig met het contacteren van beleidsmakers en visionaire die bij toekomstige pandemieën een veerkrachtige voedselindustrie als bepalend beschouwen om risico's te beperken.
Leefstijl Plenty Food |
- Om ons huidige voedselsysteem te kunnen verklaren moeten we een stukje terug in de tijd. Zo'n 12.000 jaar geleden zijn mensen planten gaan cultiveren en dieren gaan houden en dat is het begin geweest van het huidige voedselsysteem. Het was wel makkelijk, want je kon gewoon op één plek blijven wonen en je hoefde niet meer met je speer achter een hert aan; of je nootjes te rapen in de bush. Dus heb je meer tijd over om wat met het gecultiveerde voedsel te doen. Je kunt granen gaan bewerken en brood gaan bakken bijvoorbeeld. Dat was de start.
- Vervolgens gingen we landbouwproductie optimaliseren door diverse uitvindingen. Dan maken we een megasprong in de tijd en komen we uit bij de industriële revolutie, die startte halverwege de 18e eeuw. Toen zijn we qua voedselproductie een beetje van het padje geraakt. Door machinaal te werken kon er meer voedsel worden geproduceerd op hetzelfde oppervlak; er waren minder boeren nodig; mensen trokken naar de stad; er werden conserveringstechnieken uitgevonden waardoor je voedsel langer houdbaar kon maken en waardoor je voedselzekerheid kon vergroten, ook voor de arbeiders in de stad. De afstand tussen producent en consument was ineens een grote kloof geworden; en in plaats van een circulair voedselsysteem ontstaat er een lineair systeem met verlies van grondstoffen.
- De huidige productiemethoden zijn nog steeds gebaseerd op wat tijdens de industriële revolutie is ontstaan: zo veel mogelijk produceren om de prijzen zo laag mogelijk te houden en voedselzekerheid te garanderen. Sinds het begin van de industriële revolutie is de uitstoot van CO2 in Europa bijna net zo groot geweest als die in Azië.
- Na de Tweede Wereldoorlog namen de door de bevolkingsgroei, de innovaties in de voedselproductie toe en daarmee nam de voedselzekerheid een enorme vlucht. Vanaf dat moment ging ook de ontwikkeling van gemaksproducten (met ingrediënten van over de hele wereld) snel.
Honger versus overvloed
- Ons huidige voedselsysteem is dus gebaseerd op veel en goedkoop produceren zonder (lands)grenzen. Ingrediënten komen overal vandaan. Dit systeem heeft geleid tot een kleine 700 miljoen mensen die ernstig overgewicht (obesitas) hebben. Maar ondanks het feit dat we aanzienlijk méér voedsel (qua calorieën en eiwitten) produceren dan we per hoofd van de wereldbevolking nodig hebben, stijgt het aantal mensen met ondervoeding voor het 3e jaar op rij. Liefst 821 miljoen mensen (= 11% van de wereldbevolking!) leidt honger.
- En dan wordt voorbijgegaan aan die mensen die op een andere manier ondervoed zijn, zoals een tekort op één of meerdere vitamines of mineralen. Want dan komen we uit op een dikke 2 miljard ondervoede mensen. Oef. Ergens in het systeem gaat het dus mis. De primaire productie levert ruim het dubbele qua calorieën op dan dat een gemiddeld mens nodig heeft.
- Dat verklaart wel de mensen met obesitas, maar niet die met honger. Honger en voedselonzekerheid wordt vaak veroorzaakt door extremen in het klimaat, conflicten en economische recessies. En ironisch genoeg kan juist voedselonzekerheid niet alleen leiden tot honger maar ook tot overgewicht. Als je weinig voedsel beschikbaar hebt kies je niet voor een stengel bleekselderij maar voor voedsel dat in compacte vorm veel calorieën levert: voedsel met veel vet en suiker en weinig voedingsstoffen. Goedkoop en geraffineerd voedsel dus! Dat, terwijl in westerse landen extreem veel (goed) voedsel wordt weggegooid.
- Dit gebeurt op heel veel verschillende levels: verspilling in de primaire productie, thuis, of vanwege hygiëne wetgevingen in de horeca en de detail. Wereldwijd wordt per jaar ruim 1,3 miljard ton aan voedsel weg gegooid in de route van de primaire productie tot en met de consument. In Nederland gooit een gemiddeld huishouden maar liefst 41kg aan voedsel per jaar weg. Als dit niet aantoont hoe verknipt ons voedselsysteem is, weet ik het ook niet meer.
Land, water en energie
- Goed, we produceren meer voedsel dan we nodig hebben en dit is ongelijk verdeeld. Maar hoe erg is dat nu werkelijk? We kunnen er toch voor zorgend dat we dit beter gaan verdelen? Nou nee, dat kunnen we niet (echt).
- De wereldwijde voedselindustrie is zo complex dat dit een illusie is. Lage versus hoge inkomenslanden, kleinschalige versus grootschalige productie. Oorlogen. Politieke processen. Handelsovereenkomsten. Het is niet zo simpel als het lijkt.
- Maar die overproductie drukt hard op de voorraden van de aarde: land, water en energie. 80% van de ontbossing wereldwijd is ten bate van voedselproductie. En hoewel de ontbossing de laatste jaren wat vertraagt gaat er veel bos verloren voor landbouwgrond.
- Planten gebruiken CO2 als voedingsbron. Een daling van het aantal bossen 'o.a. voor de productie van palmolie en veevoer voor dieren' zal de impact van de CO2 uitstoot alleen maar vergroten. Daarnaast zorgt een intensieve bebouwing voor een ander probleem: namelijk het verlies van mineralen in de bodem. Planten hebben namelijk niet alleen CO2 nodig maar ook mineralen zoals fosfor. De verliezen van noodzakelijke voedingsstoffen in de bodem door intensieve landbouw en gebruik van kunstmest is aanzienlijk. Niet alleen het verdwijnen van bossen voor landbouwgrond is op zich een probleem Bossen worden vaak platgebrand, wat zorgt voor maar liefst 20% van de totale uitstoot van broeikasgassen wereldwijd. Iets om over na te denken wanneer je broodje met pindakaas van een populair merk (met palmolie) aan het smeren bent. Bossen zijn verder ook nodig voor een goede waterhuishouding. Maar ook met die waterhuishouding zijn er problemen. Met maar liefst 70% van het beschikbare zoete water op aarde wat we voor voedselproductie gebruiken kun je je voorstellen dat er ergens anders iets misgaat: namelijk in andere ecosystemen. Intensief gebruik van de bodem zorgt dus voor verschillende problemen.
Biodiversiteit
- Land, water en energie: drie belangrijke limiterende factoren aan ons voedselsysteem. Maar wat de denken van biodiversiteit? Biodiversiteit zorgt voor het in standhouden van ecosystemen. Het gaat om de diversiteit van verschillende soorten planten en dieren in een ecosysteem, maar óók om de diversiteit aan rassen binnen één soort. Een - door de media iets overdreven; voorbeeld van de banaan toont aan dat we zo eenzijdig zijn gaan kweken dat uitsterven van voedingsmiddelen een reëel scenario zou zijn. Als je een superras kweekt wat resistent is voor weersinvloeden en andere biologische invloeden zoals schimmels en bacteriën leidt dat tot een grote opbrengst en voedselzekerheid.
- Maar als het doemscenario optreedt en er toch bijvoorbeeld een schimmel of bacterie een ras aantast kan die voedselzekerheid juist omkeren in voedselonzekerheid. Insecten zijn belangrijk in het handhaven van biodiversiteit. Door monoculturen te creëren, dus grote percelen landbouwgrond met maar één gewas, daalt het aantal insecten, wat ook weer de biodiversiteit vermindert. Het is juist die biodiversiteit die ecosystemen in stand houdt.
Consumptie van dierlijke producten
- Het veranderende klimaat wordt dus mede veroorzaakt door de voedselindustrie en in het bijzonder de vlees- en zuivelindustrie. De melkveehouderijen zorgen voor een enorme uitstoot van CO2. De stijgende consumptie van de minst efficiënte bronnen van menselijk voedsel, vlees en zuivel, is een belangrijke schakel in de klimaat problematiek. Productie van dierlijke voedingsmiddelen 'met als koploper rundvlees' zorgt voor een enorm verlies in eiwit en energie.
- Immers, dieren moeten worden gevoed met plantaardig eiwit (wat landbouwgrond kost en voor ontbossing zorgt) en moet vervolgens worden verwerkt (wat energie en water kost). Gemiddeld gaat zo'n 80% (!) van de hoeveelheid eiwit verloren als plantaardige eiwitten worden omgezet in dierlijke eiwitbronnen. In lagere inkomenslanden en opkomende economieën is de vleesconsumptie in de laatste jaren maar liefst verdrievoudigd. Het eten van vlees is immers van oudsher een teken van status en rijkdom.
- Het terugdringen van dierlijke consumptie en het verhogen van de consumptie van een diversiteit aan plantaardige producten is één van de sleutelpunten in het oplossen van alle geschetste voorgaande issues: land, water, energie, honger, biodiversiteit en klimaatsverandering.
Onze planeet staat voor een reusachtige uitdaging: 10 miljard mensen voeden tegen 2050
- Momenteel zijn 820 miljoen mensen ondervoed,
- 200 miljoen kinderen zwaar ondervoed,
- 2 miljard medemensen lijden onder nutriënten deficiënties.
Bovendien is voedselproductie de belangrijkste oorzaak van milieuverandering: ze beslaat 40% van de beschikbare grond, is verantwoordelijk voor 70% van het zoetwaterverbruik en 30% van de broeikasgassen.
Ongezond eetpatroon eist veel slachtoffers
- De onderzoekers zeggen dat een ongezond eetpatroon (zowel over- als ondervoeding!) momenteel meer slachtoffers eist dan onveilig vrijen, alcohol- en drugsgebruik en roken bij elkaar.
- Veel chronische, levensbedreigende ziektes worden bepaald door een slecht dieet, zoals bijvoorbeeld obesitas, diabetes en verschillende types kanker. Zowel voor de gezondheid van de mens, als van onze planeet, is het dus hoogdringend om het globale voedselsysteem te hervormen.
Verschuiving van dierlijk naar plantaardig!
. Er wonen in Europa 740 miljoen mensen, terwijl er in Azië meer dan 4 miljard wonen. Daarom is het wel zo eerlijk als wij, de witte middenklasse van de wereld, het voortouw nemen en massaal plantaardig gaan eten. Juist omdat wij daartoe de kans hebben. Dat is een verantwoordelijkheid, die komt met het leven in een welvarend, methaanproducerend, gasuitstotend land.
- En dan nog wat: veganisme wordt op dit moment weliswaar grotendeels gepromoot door westerlingen, maar dat is niet altijd zo geweest. En het zal ook niet lang meer zo blijven. China kondigde bijvoorbeeld recent aan dat ze in 2030 de helft minder vlees willen produceren. De blonde yogi's, die plantaardig eten nu zo fanatiek op de kaart zetten, zijn bepaald niet de enigen die geen dierlijke producten eten.
- Er zijn samenlevingen in landen als India waar mensen al veel langer geheel plantaardig leven. Er bestaan ook vele niet-witte groepen in de Verenigde Staten en andere landen, die het eten van dieren afzweren.
- Gekleurde veganisten wijzen er op digitale platforms vaak op dat het oorspronkelijke eten van hun overgrootouders vaak al veganistisch was en dus helemaal niet leek op de carnistische diëten die nu als 'typisch' Afro-Amerikaans of Latijns-Amerikaans worden gezien.
EAT-Lancetrapport:
Een internationale commissie (HEAL) boog zich over het probleem en bestudeerde de beschikbare wetenschappelijke studies.
Te mijden:
- rood vlees en zuivel, want deze hebben de hoogste ecologische voetafdruk: verbruiken meest grond en water, produceren de meeste broeikasgassen. En bedreigen de biodiversiteit.
- suiker, geraffineerde producten en vetten (nvdr. ongezonde vetten).
Hun advies is duidelijk:
Het eten van rood vlees en suiker zou met vijftig procent moeten worden verminderd, terwijl het eten van groente en fruit zou moeten worden verdubbeld. Dat is problematisch in sommige werelddelen, zoals Noord-Amerika. Daar eten inwoners bijna 6,5 keer zoveel rood vlees als wordt aanbevolen. In Zuid-Azië daarentegen eten mensen maar de helft van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vlees.
Eet meer: plantaardig voedsel En: vermijd voedselverspilling!
- De onderzoekers geven toe dat het 'erg ambitieus' is om te hopen dat iedereen in de wereld zich aan het dieet gaat houden, omdat niet iedereen toegang heeft tot hetzelfde voedselaanbod. Meer dan 800 miljoen mensen hebben een tekort aan voedsel, terwijl in andere gebieden mensen een ongezonde levensstijl hebben die tot een vroegtijdige dood of ziektes kan leiden, zegt Walter Willett van Harvard. Ook al halen we het gestelde doel wellicht niet helemaal, het is beter om het te proberen en zo dichtbij mogelijk te komen.
Ander voedingspatroon noodzakelijk om de wereld te redden
- We moeten onze eetgewoontes drastisch veranderen willen we de planeet en haar inwoners redden, zegt een team van internationale deskundigen uit zestien landen. Daarvoor moeten mensen hun vlees- en suikerconsumptie halveren en dubbel zoveel groenten, fruit en noten gaan eten.
- Dit zijn de uitkomsten van een driejarig onderzoek waaraan 37 specialisten meewerkten. Met dit dieet zouden 11 miljoen vroegtijdige sterfgevallen kunnen worden voorkomen, terwijl ook de uitstoot van broeikasgassen wordt verminderd en meer natuur zou kunnen worden behouden.
Ons eten en de manier waarop we het produceren bepaalt het welzijn van de mensen en van de planeet, zegt Tim Lang, hoogleraar aan de Universiteit van Londen en een van de leiders van het onderzoek.
- Het is onmogelijk om 10 miljard mensen te voeden in 2050 zonder onze eetgewoonten aan te passen, zegt hij. Volgens hem moeten we de voedselproductie anders inrichten en voedselverspilling zoveel mogelijk tegengaan. We hebben een ingrijpende vernieuwing nodig, waarbij we het wereldwijde voedselsysteem veranderen op een schaal die we niet eerder hebben gezien.
Voeding, duurzaamheid en gedrag centraal
- ZonMw en TiFN Food & Nutrition hebben afgelopen week het Deltaplan Voedingsonderzoek gepresenteerd. Hierin verwoorden zij dat het Nederlands voedingsonderzoek gericht moet zijn op drie gebieden: duurzaam voedsel en duurzame voeding, voeding en gedrag en voeding en gezondheid.
Het Deltaplan is de eerste aanzet tot een nationale onderzoeksagenda die is gericht op voeding en de preventie en behandeling van ziektes.
Duurzaam voedsel, duurzame voeding
-Om (ingrediënten van) voedingsmiddelen te kunnen meten op duurzaamheid en gezondheid moet Nederland investeren in de ontwikkeling van een hulpmiddel waarmee duurzaamheid en gezondheid meetbaar wordt, vinden de makers van het plan.
-Daarnaast moet volgens hen onderzoek naar optimaal brongebruik prioriteit krijgen, op het gebied van bodem, water en andere grondstoffen. Verder zou er bekeken moeten worden hoe het aanbod aan gezonde en duurzame producten in de winkel kan vergroot worden.
Voeding en gedrag
- Een tweede speerpunt van het plan is onderzoek naar de omgeving en het individu. Volgens het plan zouden gezonde en duurzame keuzes vanzelfsprekend gemaakt moeten worden. Hiervoor is extra kennis nodig over hoe in het winkelaanbod de gezonde en duurzame keuze gestimuleerd kan worden en over de intrinsieke motivatie van consumenten om zulke keuzes te maken.
Voeding en gezondheid
Verder moet er volgens het Deltaplan meer kennis komen over de effecten en werkingsmechanismen van voedingscomponenten, -middelen en -patronen. Dit moet de relatie tussen voeding, gezondheid en ziekte verduidelijken. Hiervoor zijn grootschalig langetermijn-interventieonderzoek nodig, alternatieven voor de randomized clinical trials en fundamentele studies.
- Tot slot moet er meer onderzoek komen naar de meerwaarde van een persoonlijke aanpak ten opzichten van de algemene voedingsrichtlijnen met nadruk op risicogroepen zoals mensen met een of meerdere chronische ziekten en/of met een lage sociaaleconomische status.
Tips om duurzaam te eten
Duurzaam is een woord dat constant om onze oren vliegt. Door plantaardig te eten ben je ontzettend duurzaam aan het eten. Plantaardig eten, zoals groenten, peulvruchten, fruit, noten en granen hebben minder impact op het milieu dan dierlijke producten en je schaadt geen levende dieren.
Dus wat kun je nog meer doen om duurzaam te eten?
- Door duurzaam te eten let je erop om een kleine impact op het milieu te hebben, zo min mogelijk afval te gebruiken en met middelen die hergebruikt kunnen worden zonder schade aan levende wezens.
- Door duurzaam te eten eet je voedsel dat geproduceerd is met extra aandacht voor mens, dier en milieu.
- Duurzaam eten gaat over de hele productieketen, dus over bodemgebruik, watergebruik, energieverbruik, biodiversiteit, transport, CO2-uitstoot, verpakkingsmateriaal, arbeidsomstandigheden, mensenrechten en dierenwelzijn.
Minder afval
Daarnaast is afval tegenwoordig een groot probleem. In de loop van tijd hebben we steeds meer afval gekregen. Al het afval moet worden vernietigd en dat kost veel energie. Een tip om verspilling tegen te gaan is door spullen te kopen die voor lange tijd mee gaan. Denk bijvoorbeeld aan een duurzame lunchbox, beker, etc. Ook kun je er met boodschappen doen meer rekening mee houden. Je kunt namelijk meer producten kopen die geen of minder verpakking hebben.
Vijf beste redenen om minder voedsel te verspillen
1. Je bespaart geld door minder eten weg te gooien.
2. Het is beter voor de planeet. Meeste groenten hebben al een langer reis gemaakt naar de winkel. Gooi je het na een week alsnog weg, dan gaan alle energie en grondstoffen verloren die nodig waren om ze te telen, vervoeren, koelen, bewerken en en eventueel te verpakken. Zonde!
3. Je voelt je minder schuldig als je eten weggooit. terwijl er bijna miljoenen mensen dagelijks aan ondervoeding sterven. Te gek voor woorden!
4. Bewust kopen, koken, eten én weggooien geeft een goed gevoel. Je eet dan minder snel te veel. Zorg ervoor dat je het op de juiste plek bewaart.
5 Je hoeft minder vaak de vuilnisbak te legen. Minder verspillen scheelt dus zo een vuilniszak of twee per persoon.
Ga met de seizoenen mee
- Groente en fruit hebben een lage milieudruk, maar je bent helemaal duurzaam bezig als je let op herkomst en seizoen.
- Kies voor groenten die het hele jaar een lage milieudruk hebben, zoals broccoli, rode kool, prei, rode biet, ui, wortelen, witlof en bleekselderij. - Producten uit verwarmde kassen en van buiten Europa die met het vliegtuig komen, hebben een hogere klimaatimpact.
Hopelijk ben je wat meer te weten gekomen over duurzaam eten en heb je wat aan mijn tips. Wat doe jij al om duurzaam te eten?
Bron:
- ProVeg International.nl 2023
- ImaFoodie.nl 2019
- Nu.nl 2019
- ABC Gezondheid.nl 2019
- VoedingNu.nl 2016 - 2028
Nieuw soort oplosbaar plastic!
Wetenschappers ontwikkelen nieuw soort plastic dat vanzelf oplost in zeewater!
Lees verder op wistje dat.